TRANSLATOR
Julo Levin ul.Śląska 51
Heinrich George i "jego" kamienica
Odsłonięcie tablicy Leona Jessela
odsłonięcie tablicy Antoniego Kaczorowskiego
odsłonięcie tablicy Janiny Szczerskiej
odsłonięcie tablicy Janiny Smoleńskiej
Wilhelm Meyer Schwartau
odsłonięcie tablicy Heleny Majdaniec
odsłonięcie tablicy Emila Stoewera
odsłonięcie tablicy Heliodora Sztarka
odsłonięcie tablicy Kurta Tucholsky'ego
odsłonięcie tablicy Stanisławy Engelówny
Niezwykli Szczecinianie i ich Kamienice
Szczecin, nazywany często miastem wielu narodów to szczególne miejsce, w którym skupiła się historia, kultura i tradycja tu zamieszkałych, ale i wiele ukrytych tajemnic, niesamowitych i często niespotykanych historii ludzi i czasów tu przemijających. Często tylko pozostałe miejsca po nich odszukiwane na starych mapach, niewiele nie wiadomo w jaki sposób zachowanych pomników z przeszłości, placów i ze wspaniałą architekturą często wyzierającą spod starych zapuszczonych i oberwanych tynków kamienic. Tych sprzed tragicznej w skutkach dla wszystkich II Wojny, jak i tych powstałych po 1945. Czas zaciera pamięć o historii miasta a dla wielu, wielu mieszkańców Szczecina już w dzisiejszych czasach są to często nowo odkrywane fakty z historii miasta. Bo miasto oprócz ulic, placów, parków, budowli i budynków i ich dziejów to przede wszystkim ludzie. Ludzie, którzy tu żyli, mieszkali, pozostawiając wspaniały dorobek swojej bytności w tym miejscu, często przykryty „zapomnieniem” powodując ich historię nieznaną.
Tak powstał szlak turystyczny i miejskich spacerów - „Niezwykli szczecinianie i ich kamienice".
To co idziesz z nami ? Nic nie musisz, ale możesz przygotować historię ciekawego miejsca, zrobić kilka fotografii, które umieścimy na wspomnieniach z naszych wędrówek, może zrobimy video, a „Ktoś” napisze komentarze do slajdów lub prezentacji video.
W Szczecinie wiele jest kamienic, które kryją niezwykłe historie. Grupa mieszkańców z raperem Adamem „Łoną” Zielińskim na czele postanowili te tajemnice wyjawić. Stworzyli szlak turystyczny „Niezwykli szczecinianie i ich kamienice". Zapraszam na wędrówkę szlakiem.
Szlak zaczyna się przy ulicy Śląskiej, a kończy przy ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Na jego trasie
znajduje się trzynaście kamienic, w których mieszkali znani ludzie.
Kamienica z lat 1888-1889 w/g projektu Paula Seyringa.
Na I piętrze w latach 1904-1916 mieszkał Julo Levin (ur. 1901 w Szczecinie, zm. 1943 w Oświęcimiu). Malarz ekspresjonista żydowskiego pochodzenia, absolwent akademii sztuk pięknych w Monachium i Düsseldorfie. Najsłynniejsze dzieło Levina, pt. 'Hiob', W 1933 r. zaliczony przez nazistów do artystów 'zdegenerowanych' otrzymał zakaz pracy twórczej. W 1943 r. wywieziony do obozu koncentracyjnego Auschwitz.
Kamienica z 1886 r. Projektant nieznany.W mieszkaniu na parterze urodził się i mieszkał w latach 1893-1894 Heinrich George, (ur. 1893 w Szczecinie, zm. 1946 w Oranienburgu). Legendarny aktor, odtwórca ról dramatycznych. Grał w wielu cenionych sztukach Szekspira, Schillera i Goethego. W 1921 r. rozpoczął karierę filmową, która przyniosła mu olbrzymią popularność w całych Niemczech. W 1945 r. aresztowany przez Sowietów, zmarł z wycieńczenia w obozie Sachsenhausen.
Kamienica z lat 1885-1886. Architekt: Wilhelm Trost. W latach 1886-1888 mieszkał Leon Jessel (ur. 1871 w Szczecinie, zm. 1942 w Berlinie). Kompozytor żydowskiego pochodzenia, kapelmistrz, autor operetek, utworów fortepianowych, pieśni, walców, mazurków, marszy, chórów i innych utworów salonowych.W 1937 r. zakazano wykonywania jego dzieł, a w grudniu 1941 r. Jessel został aresztowany, oskarżony o podżeganie przeciw Rzeszy. Torturowany i zamordowany przez Gestapo w Berlinie.
Kamienica z lat 1909-1910. Projekt: Paul Fildebrandt, Friedrich Liebergesell.W latach 1958-1982 mieszkał Antoni Kaczorowski (ur. 1893 w Lwowie, zm. 1982 w Szczecinie). Aktor, śpiewak, reżyser, dyrektor teatru. Jako żołnierz Armii Andersa przeszedł cały jej szlak bojowy: przez Iran, Syrię, Palestynę, Egipt aż do Włoch, biorąc udział w walkach pod Monte Cassino. W 1958 r. osiedlił się na stałe w Szczecinie, Występował na scenie ówczesnej Operetki, stworzył dziesiątki niezapomnianych kreacji.
Kamienica z 1900 r. Projektant nieznany.W latach 1945-1952 mieszkała Janina Szczerska (ur. 1897 w Stryju, zm. 1981 w Szczecinie). Nauczycielka, pierwsza dyrektor I Liceum Ogólnokształcącego w Szczecinie, którym kierowała niemal 13 lat. W czasie wojny dwukrotnie aresztowana, skazana na karę śmierci za działalność w Armii Krajowej, poddawana zbrodniczym eksperymentom medycznym w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück. Pionierka Szczecina.
Kamienica z lat 1904-1906. Projekt: Friedrich Liebergesell.W latach 1956-2010 mieszkała Janina Smoleńska (ur. 1926 na Tarkowszczyźnie, zm. 2010 w Szczecinie). Żołnierz Armii Krajowej, sanitariuszka oddziałów partyzanckich na Wileńszczyźnie. Aresztowana w styczniu 1947 r., dwa miesiące później wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Bydgoszczy skazana na dwukrotną karę śmierci. Od 1957 r. Janina Smoleńska pracowała jako nauczycielka języka polskiego.
Kamienica z lat 1889-1890. Projekt: Wilhelm Trost.W latach 1891-1935 mieszkał Wilhelm Meyer-Schwartau (ur. 1854 Schwartau, zm. 1935 w Szczecinie) - architekt, urbanista. Zaprojektował m.in. Tarasy Hakena z Muzeum Miejskim (obecnie Wały Chrobrego i Muzeum Narodowe), układ przestrzenny i budowle Cmentarza Centralnego, budynek administracyjny magistratu, gmach Gimnazjum Miejskiego (LO I) i wiele innych reprezentacyjnych gmachów w mieście.
Kamienica z lat 1896-1897. Projekt: Eduard Carl.W latach 1947-2002 mieszzkała tu Helena Majdaniec (ur. 1941 w Mylsku, zm. 2002 w Szczecinie). Królowa twista, najlepsza piosenkarka w historii Szczecina.. W 1968 r. związała się z Paryżem, była gwiazdą rosyjskich kabaretów. Od początku lat dziewięćdziesiątych coraz częściej wracała do ukochanego Szczecina. Jej imię nosi szczeciński Teatr Letni.
Kamienica z około 1891 r. Projektant nieznany.W latach 1907-1917 mieszkał tu Emil Stoewer (ur. 1873 w Szczecinie, zm. 1942 w Berlinie). Pionier motoryzacji, wespół z bratem prowadził fabrykę Stoewer-Werke AG. Fabryka produkowała samochody osobowe (także kabriolety, limuzyny i sportowe), dostawcze, ciężarowe, autobusy, w tym piętrowe omnibusy dla londyńskiej komunikacji. Większość była przeznaczona na eksport. W 1930 r. opracował model V5 z napędem na przednie koła.
Kamienica z lat 1893-1895. Projekt: Paul Seyring.W latach 1931-1934 mieszkał Heliodor Sztark (ur. 1886 w Koninie, zm. 1969 w Weslaco). Inżynier budownictwa, dyplomata, konsul II Rzeczpospolitej w Kolonii, Leningradzie, Szczecinie (1931-1938), Pittsburghu. Władał językiem niemieckim, rosyjskim, francuskim i angielskim. Po utracie placówki w Pittsburghu osiedlił się w teksańskim Weslaco. Został pochowany w trumnie spowitej biało-czerwoną flagą na cmentarzu w dolinie Rio Grande.
Kamienica z lat 1894-1895. Projektant nieznany.W latach 1897-1899 mieszkał tu Kurt Tucholsky (ur. 1890 w Berlinie, zm. 1935 w Göteborgu). Pisarz, krytyk teatralny i społeczny, mistrz satyry politycznej. Radykalny pacyfista i demokrata, przeciwnik narodowego socjalizmu. W 1933 r. jego książki zostały w Niemczech zakazane i były publicznie palone. W 1929 r. osiedlił się na stałe w Szwecji, gdzie zmarł sześć lat później w wyniku przedawkowania leków nasennych.
Kamienica z lat 1899-1900. Projekt: Rudolf Rieck.Tu mieszkała w latach pięćdziesiątych XX w. Stanisława Engelówna (ur. 1908 w Warszawie, zm. 1958 w Szczecinie). Aktorka teatralna, gwiazda polskiego kina z końca lat trzydziestych, niezwykła postać kulturalnego życia Szczecina lat pięćdziesiątych. Sławę zyskała dzięki takim filmom, jak 'Wrzos', 'Serce matki', 'O czym się nie mówi'. Przyjęła propozycję stałego etatu. W ówczesnym Szczecinie chodziło się nie do teatru, lecz "na Engelównę".
Kamienica z lat 1895-1896. Projekt: Eugen Wechselmann, Wilhelm O. Zimmermann. W latach 1905-1907 mieszkał tu Erwin Ackerknecht (ur. 1880 w Baiersbronn, zm. 1960 w Ludwigsburgu). Profesor, filozof, pedagog, pisarz i bibliotekarz, długoletni dyrektor założonej w 1905 r. Miejskiej Biblioteki przy Grüne Schanze (ul. Dworcowa) w Szczecinie. Był założycielem Uniwersytetu Ludowego (Volkshochschule), nowoczesnej szkoły dla bibliotekarzy. W 1934 r. rządy nazistów przerwały jego działalność. Opuścił Szczecin w marcu 1945 r. Zbyszek Mat